Parafii i świątynie

We wsi miał miejsce jeden z największych protestów religijnych w ZSRR.

Sto lat temu na mapie obwodu grodzieńskiego można było zobaczyć kilka miejsc o nazwie Balla. Były to gmina Balla Wielka, majątki Balla Sucha i Balla Kownacka, wieś Balla Solna. Najważniejszą miejscowością o tej nazwie była jednak wieś parafialna Balla, która w XIX wieku została nazwana Cerkiewna, a w pierwszej połowie XX – Kościelna. W latach walki z religią wieś została pozbawiona prawdziwej nazwy, otrzymując prozaiczną nazwę Zareczanka.
   Balla była jedną z najstarszych osad w okolicach Grodna. Nazwa ta ma bałtyckie pochodzenie i tłumaczy się jako „bagno” lub „brudne miejsce”. Pierwsza wzmianka o Balli pochodzi z 1480 roku, gdy wieś należała do prawosławnej parafii pw. św. Borysa i Gleba w Grodnie. W 1526 roku w Balli powstała parafia prawosławna, przy cerkwi zorganizowano szpital dla chorych i osób w podeszłym wieku. †

Rozpoczynamy cykl publikacji poświęconych historii katolickich parafii na Grodzieńszczyźnie. Będziemy powoli poruszać się z Grodna w różnych kierunkach i dowiadywać się o najciekawszych rzeczach nie tylko parafii, lecz także o miejscowościach, w których się znajdują.

Wieś Hoża należy do najstarszych miejscowości na terenie dzisiejszego rejonu grodzieńskiego. Materiały archeologiczne świadczą o istnieniu posiadłości w pobliżu rzek Hożki i Niemna już w XIII wieku, jednak pierwsza dokładna wzmianka o Hoży pochodzi z 1385 roku.
    W “Opisach dróg litewskich”, które układali krzyżacy w celu wytyczenia najdogodniejszych szlaków na terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego, jest wzmianka o miejscowości „Ussa” lub „Vsa”, w pobliżu której oddziały krzyżackie przeprawiały się w bród przez Niemen i prawym brzegiem rzeki szły do Grodna. Właśnie tak w tłumaczeniu na język staroniemiecki brzmiała nazwa Oży, starożytnej miejscowości nad Niemnem. †

W tym roku nasza parafia Opieki Najświętszej Maryi Panny w Dojlidkach (dekanat Ostrowiec) obchodzi sporo jubileuszy. 210 lat temu został zbudowany kościół, pochłonięty przez pożar podczas I wojny światowej. Minęło 90 lat od jego ponownego wzniesienia i poświęcenia oraz 30 lat od chwili zwrócenia świątyni katolikom po odbiorze jej przez władze świeckie. Do tego proboszcz parafii ks. Oleg Szpień świętuje 20. rocznicę święceń kapłańskich. Tyle okazji do radości!

Początki
    Kościół w Dojlidkach wzniesiono w 1809 roku jako filialny parafii Soły (do tego czasu owe ziemie były podzielone między solską i gudogajską parafią). Powstałą parafię przez dłuższy czas nazywano Daukszyską, zgodnie z nazwą lokalnego majątku, dopóki Daukszyszki nie złączyły się z sąsiednimi wioskami Wagisy i Dojlidki.
    Wiemy, że do 1859 roku przy kościele posługiwał ks. Justyn-Korwin Sakowicz (pochowany przy świątyni). Właśnie dzięki jego staraniom w Trokielach, gdzie bije cudowne źródło, wybudowano drewnianą kaplicę św. Jakuba. Do dziś w lipcu organizuje się tam fest ku czci świętego.
    W 1917 roku kościół w Daukszyszkach został spalony przez niemieckich okupantów. Wierni zaczęli gromadzić się na modlitwie w kaplicy na cmentarzu. W miejscu zniszczonej świątyni postanowiono wybudować nową, w stylu zakopiańskim. †

Kościół pw. Znalezienia Krzyża Świętego w Grodnie (pobernardyński) jest najstarszy w mieście oraz jednym z dziesięciu najbardziej zabytkowych kościołów diecezji. Z okazji 400-lecia konsekracji świątyni proponujemy uwadze czytelników „Słowa Życia” kilka znanych oraz mniej znanych faktów dotyczących kościoła pobernardyńskiego.

Kościół wyróżnia się
   mieszanką różnych
   stylów architektonicznych
    Szczególnym kościół pobernardyński czyni połączenie w architekturze elementów różnych stylów: gotyku, renesansu i baroku. Okna świątyni są gotyckie, jednak całość raczej przypomina renesans holenderski. Główna fasada kościoła jest wykonana w stylu wczesnego baroku. W stylu późnego baroku natomiast dobudowano po wielkim pożarze 2 górne kondygnacje dzwonnicy. W ten sposób dzięki kombinacji różnych stylów architektonicznych świątynia staje się unikalna i niepowtarzalna. †